Yazılar

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

Son dönemde Türkiye’de biz kadınlara uygun ekipman bulmak eskiye nazaran oldukça kolaylaştı. Yine de yelpaze, normal giyim çeşitliliğine göre oldukça dar. Özellikle birçok motosiklet mağazasında ekipman bakmaya başladığımızda, karşımıza çıkan, koruması olmayan ceket ve pantolonların motosiklet kullanımı ile bağdaşması oldukça zor. Peki ekipman seçerken nelere dikkat etmemiz gerekir, olmazsa olmaz ekipmanlar hangileridir, birbirine alternatif olan ekipmanların avantaj ve dezavantajları nelerdir, hangi mevsimde hangi ekipmanı kullanmak doğrudur? Gibi birçok soruya cevap aramaya çalışalım.

Bir motosikleti kask, ceket, pantolon, dayanıklı botlar ve eldivenler ile kullanmak, en basit şekilde tam ekipman ile kullanmayı ifade eder. Bu ekipmanlardan ilk önce kaska detaylı olarak gözatmalıyız. Doğru kaskı seçerken dikkat edilmesi gerekenleriyse çeşitli başlıklarda inceleyelim.

Kask bedeni

Araştırmalar sonucu kanıtlanmıştır ki, motosiklet kazalarında ölümlü kazalar, çok yüksek oranda kask kullanılmaması sebeplidir. Ancak kask seçerken dikkat edilmesi gereken birkaç küçük kural vardır, bunlara dikkat edilmezse, kask kaza anında kafadan çıkabilir veya kafamızı korumayabilir. Bu durumlar da kask giymemekle eşdeğerdir.

Kask seçerken ana kural kaskın kafamıza tam olarak oturmasıdır. Basitçe 3 adımda bunu test edebilirsiniz.

  1. Kask alnımıza baskı yapmamalı ve başımıza ağrı vermemelidir. Veriyorsa bedeni küçüktür. Bunu daha deneme anında farketmek, uzun bir yolculukta sizi dayanılmaz hale gelecek baş ağrısından kurtaracaktır.Kask yanaklarımıza biraz baskı yapmalıdır. Yanağa yaptığı baskı kaskın kafaya tam oturmasının bir göstergesidir, sürekli kullanımda bu baskı kısa bir sürede tamamen yok olacaktır.
  2. Kask yanaklarımıza biraz baskı yapmalıdır. Yanağa yaptığı baskı kaskın kafaya tam oturmasının bir göstergesidir, sürekli kullanımda bu baskı kısa bir sürede tamamen yok olacaktır.Kaskı kafamıza giyip, kemerini bağladıktan sonra başımızı maksimum eğebileceğimiz kadar öne eğip, kaskın ense kısmından tutmak suretiyle başımızdan çıkarmaya zorladığımızda asla çıkma eğiliminde olmamalıdır. Bu şekilde başımızdan çıkma eğiliminde olan kask kafamıza kesinlikle büyüktür ve bir kaza anında kesinlikle kafamızdan çıkacaktır.
  3. Kaskı kafamıza giyip, kemerini bağladıktan sonra başımızı maksimum eğebileceğimiz kadar öne eğip, kaskın ense kısmından tutmak suretiyle başımızdan çıkarmaya zorladığımızda asla çıkma eğiliminde olmamalıdır. Bu şekilde başımızdan çıkma eğiliminde olan kask kafamıza kesinlikle büyüktür ve bir kaza anında kesinlikle kafamızdan çıkacaktır.

Bu 3 adımla doğru bedende seçeceğimiz kaskın bedenleri eğer small-medium-large olarak belirlenmişse ebadın markadan markaya farklılık gösterebileceğini de bilmemiz faydalı olacaktır. Bazı markalar kafa çevresinin mezura ile ölçümü sonucu çıkan uzunluğu cm cinsinden beden olarak vermektedirler. Bu ölçü, eğer gelişme çağından büyük yaşlarda isek, çok fazla değişken değildir.

Kafa şekliniz her ne şekilde olursa olsun, eğer ki yukarıdaki 3 adımdan herhangi biri gerçekleşmiyorsa, o kask size uygun değildir. Bunu söylememizin ana sebebi ise bazı marka ve modellerin güvenlik alanında isim yapmış olmalarına rağmen, kafanıza uymaması durumunda, kafanızı ünü kadar iyi koruyamayacağıdır.

Ne tip kask

Kasklar aynı bulüzlerin yakaları gibi çeşitli tiplerde karşımıza çıkmaktadır. Öncelikle hangi tip kaskı seçeceğimizi kullandığımız motosikletin cinsine uygun seçebiliriz, ancak bu bir şart değildir. Her tip motosiklet, her tip kaskla kullanılabilir, avantaj ve dezavantajları az veya fazla olacaktır. Tam kapalı (full face), çenesi açılır (modüler), yarım (half) veya çenesiz (open face) ve enduro kaskı olarak kaskları 4 ana grupta inceleyelim.

Tam kapalı kasklar (Full face)

Bu tip kasklar güvenlik düzeyi en yüksek kask kategorisidir. Her tip motor kulanımında hem şık görünür hem de uygundur. Bazı kask mağazaları yarış motorları kategorisi altında bu kaskları gösterirler. Bunun tek sebebi motosikletin kaza riski arttıkça tavsiye edilen, giyilmesi gereken kaskın güvenlik oranının yükselmesidir. Güneş vizörü içinde bulunan veya vizörü güneş vizörü ile değişen modeller olarak iki farklı biçimde bu kasklaı bulmak mümkündür.

Çenesi açlır (modüler) kasklar

Tam kapalı kasklardan sonra en iyi güvenlik seviyesine sahip kasklardır. Çene bölümü yukarı kaldırılarak veya konumu değiştirilerek açılabilir, böylece park ederken size kolaylık sağlaması amaçlanmıştır, ayrıca kaskı kafanızdan çıkarmadan birşeyler yiyp içmenize de müsade etmektedir. Tam kapalı kasklara göre daha ağırdırlar. Asla çenesi açık çekilde motosiklet kullanılmamalıdır. Çenesi açık şekilde kulanıldıklarında sunacakları güvenlik seviyesi, çenesiz kasklardan çok daha aşağıda olacaktır. Ayrıca açılabilir çene bölümü, kilidi bulunsa bile, yarım kapanabilir ve önünüzü görememenize yol açabilir.

Çenesiz ve yarım kasklar

Çenesiz kasklar, scooter gibi veya cruiser tipi motosikletler için uygundur denir, ancak motosikletinizin tarzı ne olursa olsun, olası bir kaza anında hızınız bağımsız olarak karşılaşacağınız risk, motosikletinizin tipi ne olursa olsun çok da farklı olmayabilir. Yarım kasklar, kafanızda, beynnizin bulunduğu alanı korur ancak çeneniz ve yüzünüzü başarılı şekilde koruyacağı şüphelidir. Bu kaskların, bazı vizörsüz versiyonlar ise normal, gündelik sürüşlerde sizi yüzünüze gelebilecek, böcek, sinek vb gibi her tip tehlikeye açık bırakacaktır. Yarım olarak tabir edilen, bir başka deyişle tas tipi kasklar da piyasada satılmaktadır. Bu tip kaskların, kaza anında kafanızı koruma olasılığı bir bisiklet kaskından fazla değildir, hatta az bile olabilir. Tasarım olarak beynin olduğu bölgeyi tam saracak şekilde üretilseler de, kafanızı alt kısımdan destek alarak kavramazlar. Tamamen görünüm amaçlı satılmakta olduklarını varsaymak, kask seçimimizi etkileyecek bir değişken olmalıdır.

Enduro kaskları

Bu tip kasklar 2 ana grupta incelenebilirler, ilki toprak kasklarıdır. Çene kısmı öne doğru uzun ve güneşten sizi koruma amaçlı siperi bulunsa da bir vizörü bulunmaz. Bu tip kaskları maske (kask gözlüğü/googles) ile beraber kullanmak gerekmektedir. İkinci tip enduro kaskı ise macera (adventure) tipi kasklardır. Bu kaskların da çene kısmı uzundur ve siperi bulunur ancak toprak kasklarından farklı olarak vizöre sahiptirler ve maske ile kullanmak gerekmez. Her iki tip kaskın da ana amacı toz, topraktan ve güneşten yüzü korumaktır, yarış tipi veya uzun yol (touring)tipi hızlı motosikletlerde kulanılması mümkün olsa da önerilmez, çünkü yüksek süratlerde, tasarımları sebebiyle kafayı sarsıp rahatsızlık verebilme olasılıkları her zaman vardır.

Kask güvenlik standartları

Dünyada geçerliliği olan 3 farklı kask güvenlik standardı bulunmaktadır.

  1. DOT standardı: ABD Ulaştırma Bakanlığı, Motorlu Araçlar Güvenlik Standardı – Bölüm 571.218. Motosiklet kullanıcılarının kafa bölgesine aldığı darbeler nedeniyle gerçekleşen ölüm oranının azaltılması için kullanılacak kaskların taşıması gereken asgari özelliklerini belirtmektedir.SNELL: Motorlu taşıt kullanıcılarının güvenlik ve konfor standartlarının yükseltilmesi için bilimsel çalışmaların geliştirilmesine katkıda bulunma amacıyla oluşturulmuş standarttır.
  2. SNELL: Motorlu taşıt kullanıcılarının güvenlik ve konfor standartlarının yükseltilmesi için bilimsel çalışmaların geliştirilmesine katkıda bulunma amacıyla oluşturulmuş standarttır.
  3. ECE 22.05 standardı: Mopet ve motosiklet sürücüleri tarafından kullanılması gereken vizör takılı koruyucu kask ve baretlerin taşıması gereken özelliklerin belirten standarttır.

Bu standartlara uyan kaskların üzerine standarda uygunluğunu belirten işaretler üretici tarafından yazılır. Bu standartlardan hiç biri bulunmayan bir kaskınsa kafanızın güvenliğini sağlama garantisi bulunmamaktadır.

2007’de İngiltere’de kurulmuş olan, motosiklet kaskları ile ilgili güvenlik testleri yapan bir derecelendirme kuruluşu SHARP (the Safety Helmet Assessment and Rating Programme) ise üretilmiş kaskları test ederek ne kadar güvenli olduklarını puanlama ile belirtmektedir. Bu puanlandırma testinin konu olduğu tartışmalar mevcuttur ancak bu tartışmalar birbirine yakın puan alan kasklar arasında “a kaskı b kaskından daha güvenli olmasına rağmen daha az puan nasıl alır?” çerçevesi içindedir. Bu testte çok düşük puan almış bir kaskın güvenliğinden söz etmek çok da doğru olmaz. SHARP testinin yanısıra, bazı markalar, kendi ürünlerini çeşitli güvenlik testlerinden geçirmektedirler. Bu testlere her haskın üreticisinin web sayfasından ulaşılabilir.

Kask fiyatları

Kask fiyatlarını eykileyen en güçlü değişken şüphesiz güvenlik faktörüdür. Nevar ki, bugün 500-1000TL seviyesi ve üzeri fiyatlara satılan neredeyse tüm kasklar, güvenlik sertifikalarına sahip ve testlerden geçerli puanlarla geçmektedirler. Bu durumda fiyatı yukarılara çeken faktörler değişmektedir. Örneğin, çenesi açılır kask modelleri aynı seviyede bulunan aynı marka tam kapalı kasktan her zaman pahalı olacaktır.

Fiyatı etkileyen en önemli özelliklerden biri de kaskın sessizlik seviyesidir. Motosiklet üzerinde, uzun süreli yolculuklarda, yol ve rüzgarın sebep olduğu ses, sağırlığa bile yol açabilmektedir. Ses yalıtımı daha iyi olan kask, daha fazla konfor sağlayacak ve dolayısıyla daha yüksek fiyattan karşımıza çıkacaktır.

Kaskın fiyatını etkileyen bir unsur da havalandırma sistemidir. Saatlerce kafanızdan çıkarmayacağınız, kafanızı tamamen saran kaskınız, kafanızın terlemesine yol açmamalıdır. Havalandırmanın başarılı olması fiyatı etkileyen sebeplerden biridir.

Fiyata etkisi olan bir diğer özellik ise kaskın hafifliğidir. Alacağınız kask bazen 2kiloya yakın bir ağırlığa sahip olabilir. Aynı güvenlik seviyesinde bir başka kask ise 1 kilo civarı bir ağırlıkla çok daha pahalı bir fiyattan bulunabilir.

Tasarım da fiyata yansıyan bir başka etkendir, bazı markaların bazı kask modelleri, dünyaca ünlü yarışçılar tarafından kullanılmaktadırlar. Bu kaskların 1:1 aynı desenine sahip olmak ise, aynı modelin diğer renklerine göre çok daha maliyetli olabilir. Yine bazı kask modellerinin düz renkeri, desenli modellerinden daha ucuza satılmaktadır.

Yine tasarım kısmında aerodinami de fiyata yansıyabilen bir faktördür. Özellikle çok yüksek süratlerde kafanın sarsılmasına yol açmayacak kadar detaylı mühendislik çalışmalarla üretilmiş aerodinamideki kasklar, daha az süratlerde kullanılması amaçlanan kasklardan çok daha yüksek fiyatlarda olabilir.

Sonuçta kask seçerken, güvenirliğinin yanısıra, sessizliğinden hafifliğine, fiyatını etkileyen bir çok etken olacaktır.

Kaskın ömrü

Araştırmalar, kasklarda kullanılan malzemelerin zaman içerisinde aşınma ve yıpranma gösterdiğine dair bir kanıta rastlamamıştır. Ancak Motosiklet dünyasında sıkça rastlanılan aşırı sıcaklar, aşırı soğuklar, egzost gazları, çeşitli yağ ve gazlar, kask üzerinde moleküler seviyede aşınmalara yol açabilir. Tavsiye edilen, kaskınızı 5 senelik normal kullanım sonrasında değiştirmenizdir. Eğer ağır şartlarda kullanıyorsanız bu süre kısalacaktır. Bu süre, bilinenin aksine üretim tarihiyle değil, kaskınızı kullanmaya başladığınızda başlar. Bunun sebebi, neredeyse her kaskın kendine ait ambalaj veya kutusunda bu tip atmosferik etmenlere maruz kalmaması ve korunmasıdır.

Kask ömrü ile ilgili bir başka konu ise kaskın homologasyonudur. Kask üreticileri, kaskı ürettikleri tarih itibariyle dünya motorsporları otoritesinden belli bir sene aralığı için homologe ettirirler. Bu sene aralığında o kasklar homologe kabul edilir. Homologasyonu olmayan hiçbir kask ile hiçbir sporcunun resmi yarışlara katılmasına izin verilmemektedir. Ancak homologasyonu bitmiş bir kask güvensiz olur demek doğru değildir.

Kaskın kullanım ömrü ve bakımı

Hiçbir kazaya karışmamış, iyi bakılmış bir kask en az 2 sene kullanılabilmektedir. İyi bakılmış derken, kask bakımında dikat edilmesi gereken birkaç basit unsur vardır.

  • Bunlardan ilki kaskı, ve özellikle vizörünü sadece su ile temizlemektir. Kurulamak için yumuşak çizmeyecek bir bez kullanılabilir. Vizörlerin malzemesine alkol veya birçok temizlik malzemesi hafif veya ciddi zararlar verebilmektedirler.Bir diğer unsur ise, kaskı, kullanmadığımız zamanlarda darbelere maruz bırakmamaktır. Kolumuza takarak, kenar-köşeye çarpmak, yuvarlak kısmı üzerine bir yere koymak, düşürmek gibi hafif bile olsa kask kabuğuna gelebilecek her darbe, gözle görülmeyecek kadar küçük, kılcal hasarlara yol açabilir. Bu hasar noktalarıysa olası bir kaza anında kaskın o noktadan açılarak kafamızın zarar görmesiyle sonuçlanabilir. Buna yol açmamak için kaskımızı kullanmadığımız her zaman kendi torbasında tutmak, veya güvenli bir yere kaldırmak çok basit önlemlerdir.
  • Bir diğer unsur ise, kaskı, kullanmadığımız zamanlarda darbelere maruz bırakmamaktır. Kolumuza takarak, kenar-köşeye çarpmak, yuvarlak kısmı üzerine bir yere koymak, düşürmek gibi hafif bile olsa kask kabuğuna gelebilecek her darbe, gözle görülmeyecek kadar küçük, kılcal hasarlara yol açabilir. Bu hasar noktalarıysa olası bir kaza anında kaskın o noktadan açılarak kafamızın zarar görmesiyle sonuçlanabilir. Buna yol açmamak için kaskımızı kullanmadığımız her zaman kendi torbasında tutmak, veya güvenli bir yere kaldırmak çok basit önlemlerdir.Kasklara sticker yapıştırılabilir, ancak boyama esnasında kullanılan boya, kask yüzeyine zarar verebileceğinden, çoğu kask üreticisi tarafından tavsiye edilmemektedir.
  • Kasklara sticker yapıştırılabilir, ancak boyama esnasında kullanılan boya, kask yüzeyine zarar verebileceğinden, çoğu kask üreticisi tarafından tavsiye edilmemektedir.
Kask aksesuarları

Kasklar için çoğu konfor amaçlı çeşitli aksesuarlar bulunmaktadır. En çok kullanılan aksesuar pin-lock adı verilen buğu önleyici, vizöre takılan silikon bazlı aksesuardır. Özellikle kış aylarında kaskın kapalı olarak kullanılmasında çok büyük yardımı olan pinlock’un kullanım ömrü yaklaşık 1 senedir. Sonrasında malzemesi bozulacağından vizörün daha sık buharlanmasına yol açacaktır. Yaz aylarında pek kullanım ihtiyacı yoktur.

Çene pedi, ense pedi gibi kafanın alt kısmına rüzgar girişini engelleme amaçlı parçalar birçok kask’ın üzerinde standart olarak gelmektedir. Bu parçalar bazı kasklar içinse ayrıca satılmaktadır.

Maske, kask gözlüğü veya google, lar enduro tipi kasklar için ayrıca olarak satılmaktadır. Çeşitli renklerde camları olanları bulmak mümkündür.

Renkli vizör, kaskınızın vizörünü çıkartıp özellikle çok güneşli havalarda takıp kullanabileceğiniz, bazı kasklar için uğraştırıcı ancak oldukça faydalı bir aksesuardır.

Birçok farklı özellikte, marka ve modelde intercom sistemleri kaskınıza monte edilerek kullanıldığında, sürüş esnasında, telefon ile görüşmenize, birlikte seyahat ettiğniz artçınız veya başka bir motordaki arkadaşlarınızla sohbet etmenize imkan vermektedir. Bazı sistemlerde radyo veya telsiz özelliği de bulunmaktadır. İntercom sistemlerinin ana cihazını kaskınızın dışından ulaşabileceğiniz, sol tarafına monte etmelisiniz. Bunun ana sebebi gaz kolunun sağ elinizle kumanda edilmesidir. Birçok kaskta kulaklıkları monte etmeniz için bırakılmış boşluklar bulunmaktadır. Bu boşluklar yoksa, kulaklıkları takmak için kask içine kesip biçerek zarar vermek yerine, kulaklık yuvası olan yeni bir kask almanız hayatınızdan çok daha ucuza malolacaktır. Mikrofonu ise kask içerisinde yer alan boşluklara yerşeltirmeniz her kask için mümkündür.

Kask kameraları veya aksiyon kameralar özellikle hava şartları ve küçük darbelere dayanıklı olarak üretilmektedirler. Kaskınıza bu kameraları güçlü çift taraflı bantla yapıştırmanız önerilir. En doğru konum en fazla görüşü sağlayacak kaskınızın üst kısmıdır. Ancak kaskınızın yanına da yapıştırarak kullanmanızda güvenlik açısından bir sakınca yoktur. Tek problem, yana yapıştırdığınızda, görüntünün bir kısmında kaskınızın sürekli görüneceğidir. Bazı aksiyon kameraları kaska bir kemer ile takılmaktadır. İster kemer ile ister çift taraflı bantla monte etmiş olun, yüksek süratlerde seyahat edecekseniz kameranızı kask yerine motorsikletinizin rüzgardan korunaklı bir bölümüne monte etmeniz tavsiye edilir.

Özelllikle gürültülü kaskların içinde kulaklarımızı korumak için kulaklık takmamız doğrudur. Kulaklıklar çok basit sünger şeklinde de olabilirler, gürültüyü kesip, intercom ile konuşmanıza olanak sağlayacak şekilde özel tasarımlarda da olabilirler.

Kısaca, doğru bedende alacağımız, motorumuza ve hızımıza uygun, beğendimiz bir kaskı almadan önce güvenlik sertifikaları olup olmadığını kontrol etmemiz gerekir. Edineceğimiz kaska iyi bakarsak bize en az 2 sene hizmet edecektir. Bu zaman içerisinde hangi konfor seviyesinde kullanacağımıza daha satınalma aşamasında karar vermemiz doğru olacaktır. Kask marka ve modelimizi belirlemeden önce, konfor açısından seçeneklerimizi, istediğimiz aksesuarları ve dolayısıyla bütçemizi belirlememiz, hangi kaskı alacağımız konusunda yelpazeyi oldukça daraltacaktır. Kask bizlere motosikletle birlikte geçecek olan zamanımız içinde hayatta kalma ve konforlu yolculuk etme imkanını sunmaktadır. Çok düşük fiyatlara alacağımız kasklar, bizim hayatta kalmamızı sağlamayabilir. O halde bir kask almadan önce hayatımızın ne kadar değerli olduğuna göre bir bütçe ayarlamak doğru olacaktır.

Kask, motosiklet edindikten sonra değil önce alınması gereken bir ekipmandır. Asla ödünç olarak teklif edilmemeli, veya ödünç alarak kullanılmamalıdır. Kask kişiye özeldir. Sadece bu koşullarda hayat kurtarabilir.

Bu makale için referans bilgisi: D.Akman, "Ekipman Rehberi 1 – Kask Seçimi," in Kadın ve Motosiklet, Mart 23, 2015, http://kadinvemotosiklet.com/?p=139, son görüntüleme: Eylül 23, 2017
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

Ekipman Rehberi 1 – Kask Seçimi